Europa Nostra tehlikede olan Hasankeyf hakkında açıklaması

Posted on Updated on

Lahey, 29 Haziran 2017 – Avrupa’nın başta gelen kültür mirası teşkilatı olan Europa Nostra’nın Yönetim Kurulu, Kültür Bilincini Vakfı’nın önerisi ile 2016 En Tehlikede Olan 7 Kültür Mirası Siti Listesine alınmış olan Türkiye’deki Hasankeyf Antik Kenti ve çevresi hakkında bir açıklamada bulunmuştur. Açıklamada, Türk hükümetinin aldığı, dünyada çapında öneme sahip bu sit alanının usulüne uygun ve şeffaf bir şekilde gerekçesi oluşturulmadan ve yeterli telafi tedbirleri alınmadan sular altında kalmasına yol açacak bir barajın yapılması yönündeki kararından derin teessür duyulduğu belirtilmiştir. Yönetim Kurulu, özellikle, Zeynel Bey Türbesi’nin yöre halkına ve bilim çevrelerine yeterince danışılmadan taşınmış olmasını ve başka İslam eserlerinin hala büyük risk altında olmalarını da esefle kınamaktadır. Europa Nostra Yönetim Kurulu, Türk yetkili makamlarını, Türkiye’nin de imza koymuş olduğu Avrupa Sözleşmelerinde yer alan kültür mirası koruma ilke ve standartlarına uymaya ve açık ve şeffaf bir şekilde yerel topluluklar ve sivil toplum örgütleri ile usulüne uygun bir görüş alışverişi süreci başlatmaya davet etmektedir.

Europa Nostra Yönetim Kurulu Açıklaması

Europa Nostra Yönetim Kurulu, Europa Nostra’nın Finlandiya, Turku’da yapılan Avrupa Kültür Mirası Kongresi çerçevesinde 14 Mayıs 2017 günü toplanmış; Yönetim Kurulu’na, Türk hükümetinin uzun süreden beri planladığı şekilde, Timurlu geleneğini yansıtan bir anıt olan Zeynel Bey Türbesinin taşınması işleminin tamamlanmış olduğu bilgisi ulaşmıştır. Taşıma işlemi, Dicle Nehri üzerinde bulunan ve arkeoloji ve mimari bakımından önemli bir sit niteliğinde olan Hasankeyf’in sular altında kalmasına yol açacak devlete ait bir baraj inşaatı projesi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Bu taşıma işleminin yeterince dokümantasyon sağlanmadan ve, asıl önemlisi, yöre halkına veya bilim çevrelerine yeterince danışılmadan gerçekleştirilmiş olması üzücüdür. Halbuki, yöre halkı da bilim çevreleri de, Hasankeyf’in ören yeri olarak değerinin, sular altında kalmasıyla elde edilecek faydadan çok daha büyük olduğuna inanmaktadır. Zeynel Bey Türbesi dışında, örneğin 12’inci yüzyıldan kalma Artuklu köprüsü, 15’inci yüzyıla ait Eyyubi hükümdarı Sultan Süleyman cami-türbe külliyesi ve İmam Abdullah türbesi gibi başka İslam anıtlarının hala risk altında olmaları daha da üzücüdür. Bütün bu sebeplerle, Europa Nostra’nın EIB Enstitüsü ve Avrupa Konseyi Kalkınma Bankası ile ortaklık halinde yürüttüğü program çerçevesinde Hasankeyf 2016 Avrupa’nın En Tehlikede Olan 7 Siti Listesine alınmıştır.

Europa Nostra Yönetim Kurulu, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce geçenlerde çıkarılan bir kanunla 2013 yılında Türk mahkemelerince alınmış olan ilgili Çevresel Etki Değerlendirme Raporunun yetersiz olduğu yönündeki kararın geçersiz kılınmasını da esefle kınamaktadır.

Yukarıdaki endişe verici gelişmeler ışığında, Europa Nostra Yönetim Kurulu aşağıdaki hususları beyan etmektedir:
Hasankeyf’in öngörüldüğü üzere sular altında kalmasıyla, şimdiye kadar ortaya çıkarılmış en eski örgün insan yerleşimlerinden birine ait izler yok edilmiş olacaktır.  Bu sit, sadece ulusal seviyede veya Avrupa seviyesinde değil bütün dünya için önem taşımaktadır. Bu nedenle, korunmasını sağlamanın sadece Türkiye’nin değil bütün uluslararası camianın üzerine düşen bir görev olduğuna inanıyoruz.
Hasankeyf, Avrupa Konseyi üyesi ülkeler arasında en zengin İslam anıtları hazinelerinden birine sahiptir. Bu kültür mirasının Avrupa’nın ortak kültür mirası açısından değerini bilen ve savunan kişiler olarak, Avrupa Konseyi’nin üye ülkelerinden olan Türkiye’nin hükümetinin aldığı, bu önemli sitin sular altında kalmasına ve dolayısıyla Avrupa’daki İslam kültür mirası örneklerinin en değerlilerinden birinin usulüne uygun ve şeffaf bir şekilde gerekçesi oluşturulmadan ve yeterli telafi tedbirleri alınmadan kaybedilmesine yol açacak bir barajın yapılması yönündeki kararını esefle kınıyoruz.
Türk yetkili makamlarını, Avrupa Konseyi’nin himayesi altında akdedilmiş olan ve Türkiye’nin de imza koymuş olduğu Avrupa Konvansiyonlarında (Granada Konvansiyonu ve Valletta Konvansiyonu) yer alan kültür mirası koruma ilke ve standartlarına uymaya davet ediyoruz. Ayrıca, Türk yetkili makamlarını, açık ve şeffaf bir şekilde yerel topluluklar ve sivil toplum örgütleri ile usulüne uygun bir görüş alışverişi süreci başlatmaya da kuvvetle davet ediyoruz. Artık çok geç olsa da, olağanüstü önem arz eden ve tehlikede olan bu kültür mirasına en iyi uluslararası uygulamaların bugünden itibaren tatbik edilmesi yine de faydalı olacaktır.
CONTACTS

Europa Nostra
Joana Pinheiro, Communications Coordinator
E: jp@europanostra.org
T: +31 63 43 65 985, M: + 31 6 34 36 59 85

Hasankeyf Matters
John Crofoot, Co-founder
E: johncrofoot@yahoo.com
T: +1 404 831 7757, +90 542 285 85 67

TO FIND OUT MORE
www.europanostra.org
http://7mostendangered.eu/
twitter.com/europanostra
www.facebook.com/europanostra
www.flickr.com/photos/europanostra

www.hasankeyfmatters.com
Facebook : Hasankeyf Matters
Twitter : @HKMatters