Zeynel Bey Türbesini Yerinde Koruyalım! (Basın Açıklaması)

Posted on Updated on

image_pdfimage_print
Zeynel Bey Türbesi külliyesinden ve ait olduğu yerden koparılarak bir süs eşyası gibi sergilenmek üzere bir başka yere taşınmak isteniyor. Tarihi yapıların yerinde korunma ilkesine aykırı olan bu kararın uygulanma biçimi de tuhaflıklar ve şaibeler içeriyor. 

12 bin yıllık Hasankeyf antik kentinin ve Dicle nehrinin ayrılmaz bir parçası olan 554 yıllık Zeynel Bey Türbesi, Ilısu barajı ve HES Projesi’nin inşasıyla başka bir yere taşınmasına karar verilen sekiz anıtsal yapıdan biridir. 2015 yılının Temmuz ayında “Zeynel Bey Türbesi Koruma ve Taşınmasına ilişkin Sözleşme” imzalandı ve türbe “treyler sistemleri” ile taşınmasına karar verildi. Türkiye’den ER-BU firması türbeyi 2 km uzaklıktaki yeni Hasankeyf’in bitişiğinde planlanan Arkeolojik Kültür Parkına taşıyacağını ilan etmiştir. 2017 yılı ile beraber türbenin kısa süre içinde yeni yerine taşınacağına dair yetkili isimler tarafından basına birçok demeç verilmeye başlanmıştır. Basında yer alan açıklamalarda birçok çelişkili ifade yer almaktadır. Türkiye’de Mimarlar Odası’nın bu taşıma projesinde görev alacak mimar için “Sicil Durum Belgesi”ni hiçbir şirkete vermediklerini duyurmasına rağmen bu ihalenin nasıl yapıldığı hala şaibelidir. 
ER-BU firması daha önce Bosna-Hersek’te bulunan Mostar köprüsünün restorasyonunu yaptığını, ancak restorasyon ve taşıma işlemlerinin birbirinden çok farklı olduğu bilinmelidir. ER-BU firması ile beraber taşıma işlemini gerçekleştirecek olan Hollandalı Bresser firmasının daha önce yakın dönemlerde yapılmış yapıları yerinden taşımış olsada, eski ve tarihi anıtsal bir yapıyı taşıdığına dair bir bilgiye ulaşılmamıştır. ER-BU ve Bresser firmasının ilk kez giriştikleri ve Türkiye’de bir ilk olacak böylesi bir taşıma işlemi bizleri daha da endişelendirmektedir. Zeynel Bey Türbesinin taşınması sırasında yıkılma veya tahrip olma tehlikesi büyüktür. Türbe özel bir harçla yapılmış bir yapıdır. Türbenin altına platform yerleştirilerek kesme yöntemi ile taşımak, ona ciddi zararlar vereceği gibi, türbenin taşınması için kullanılması planlanan raylı sistem tekniği de dünyada bu şekilde hiç kullanılmamıştır. Dünyada anıtsal yapı taşıma konusunda yalnızca birkaç örnek var. Ancak bu örnekler de hassas harç ile yapılmış, dağılabilecek ve deforme olabilecek eserler değildir.  Ayrıca türbenin kubbesinde çatlak bulunmaktadır. Türbe 90 cm kaldırılarak araca yüklenmesi ve taşıma işlemi süresince sürekli titreşime maruz kalacağından, türbenin kubbesinin çökmesine ve dağılmasına neden olacaktır. Türbenin yüzde yüz sağlam bir şekilde taşınmasının mümkün olmadığını, ilgili uzmanlar tarafından defalarca ifade edildiğini kamuoyunun bilgisine sunuyoruz. 
Zeynel Bey Türbesi’nin taşıma çalışmalarını yerinde yaptığımız inceleme ve gözlemelerde, türbenin altına platform yerleştirildiğini, taşıma işleminin risklerle dolu olduğunu ve taşıma işleminde acele edildiğini gözlemledik. Bununla beraber hala kamuoyunun bilgisine kapalı olan sözleşme koşullarının ne olduğu ve ne şekilde yapıldığı bilinmemektedir. Asgari olarak yapılması gerekenlerin yapılmadığı, örnek olarak hala Türbenin taşıma işlemi ile ilgili olarak zorunlu olan “Bilgilendirme Tabelasının” da olmadığı tespit edilmiştir.
Ilısu Baraj Projesi birçok doğal ve kültürel varlığı tümüyle yok etme tehdidi barındırmaktadır. Zeynel Bey Türbesi ile beraber taşınması planlanan yapıların geçmişten gelen doğal ortamında korunması gerekir. Birçok uzman arkeolog ve mimarın da belirttiği gibi taşıma esnasında türbenin bütünlüğünün yitirme veya tamamıyla yıkılma riski çok yüksektir. Zeynel Bey Türbesinin bizzat yerinde, Hasankeyf halkı ile birlikte korunması ve miras olarak gelecek nesillere taşınması gerekmektedir.  
Zeynel Bey Türbesi’nin taşınması esnasında dağılması ve parçalanması durumunda halkın fikrini sormadan karar alan kurum ve yetkililer tarih önünde sorumlu tutulacaklardır. ER-BU ve Bresser firmalarının bir an önce taşıma işleminden çekilmesini, aksi durumda yaşanacak kültür kıyımında kendilerinin de büyük sorumluluk altında olacaklarını belirtmek isteriz. Zeynel Bey Türbesinin yerinde korunması ve taşınmaması için yetkilileri ve Hasankeyf gönüllülerini duyarlı olmaya davet ediyoruz. 
 
14.02.2017
Hasankeyf’i Yaşatma Girişimi
Batman Ekoloi Meclisi
 
Email: hasankeyfgirisimi@gmail.com

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>